Zeker weten?
Hoe wetenschap werkt
02.10.2026 - 22.08.2027
Teylers Museum
Volwassenen, Families
Hoe werkt wetenschap precies? Ga zelf op zoek naar het antwoord in de tentoonstelling 'Zeker weten?', vanaf 2 oktober te zien. Aan de hand van verrassende historische en actuele voorbeelden komen vijf basisprincipes van de wetenschap tot leven. Stap in de wondere wereld van de wetenschap!
Zwarte zwaan, uit: John Gould, The Birds of Australia, deel 7, 1848. Tekening door Elizabeth Gould (1804-1841). Collectie Teylers Museum
De coelacanth wordt lange tijd als uitgestorven beschouwd, totdat in 1938 een levend exemplaar wordt opgevist in Zuid-Afrika. Wetenschappers moeten hun theorie daarom bijstellen.
Ooit geloofde men dat zwarte zwanen niet bestonden. Net als paarse koeien en vliegende varkens stond de zwarte zwaan symbool voor het onmogelijke: zwanen waren alleen maar wit. Punt. Tot men in de 17de eeuw in Australië opeens zwarte zwanen zag. Wetenschappers moesten hun theorie, die ze eeuwenlang als de absolute waarheid hadden gezien, op slag bijstellen.
Het bewijst maar: wetenschap is geen absolute waarheid. Maar het is ook niet zomaar een mening. Het is de beste manier die we hebben om betrouwbare kennis op te doen. In deze interactieve, eigentijds vormgegeven tentoonstelling ontdek je hoe dat precies werkt. Er worden vijf basisprincipes uitgelicht die het fundament vormen van wetenschappelijk onderzoek: Bewijzen, Herhalen, Bijstellen, Toetsen en Voortbouwen.
Verrassende voorbeelden
Boeken, modellen, video’s, instrumenten die onderzoek doen naar telepathie of naar de stand van de planeten: de principes worden uitgelegd aan de hand van verrassende bruiklenen uit binnen- en buitenland en kleurrijke voorbeelden uit de collectie van Teylers Museum. Onderzoek de principes ook zelf: test of jij sterker bent dan de luchtdruk of kijk of jij wél gedachten kunt lezen. Ontdek dat wetenschap altijd in beweging is en dat vragen stellen, twijfelen en creatief denken centraal staan.
Wilhem Röntgen stuurt een van de eerste sets Röntgenfoto's die hij maakt naar professor Hendrik Lorentz - later werkzaam in Teylers Museum - om ze te controleren. Toetsing door collega’s is een belangrijk principe in de wetenschap.
Collectie Teylers Museum
‘Het diertje’ in: Nicolaes Hartsoeker, Essay de dioptrique (Paris: Jean Anisson, 1694). Collectie Rijksmuseum Boerhaave Nicolaas Hartsoeker bestudeert in 1694 spermacellen. Hij gaat uit van de theorie dat in elke zaadcel een mini-mensje zit, dat de vrouw vervolgens ‘uitbroedt’.
